Policja przyjechała do ojca w sobotę przed dziewiątą, akurat kiedy siedzieliśmy w kuchni nad jajecznicą. Byłem u niego dopiero drugi dzień. Przyjechałem z Poznania na kilka dni, bo miałem odebrać z urzędu miasta dokument dotyczący działki po dziadkach i przy okazji naprawić cieknący kran. Ojciec, jak zwykle, twierdził, że ze wszystkim radzi sobie sam.
Kiedy ktoś mocno zadzwonił do furtki, tata spojrzał przez okno, wytarł ręce w ścierkę i powiedział tylko:
— No proszę. Całe osiedle już na nogach.
Przed domem stał radiowóz, dwóch policjantów i kilka osób z naszej ulicy. Najbliżej furtki była pani Bożena z domu naprzeciwko, z telefonem w dłoni. Znałem ją od dziecka. Wiedziała, kto komu sprzedał samochód, kto nie zapłacił za wywóz śmieci i czyja córka wróciła z zagranicy bez męża.
— Panie Stanisławie, były zgłoszenia dotyczące psów — powiedział starszy policjant. — Sąsiedzi twierdzą, że regularnie przywozi je pan do domu, a potem zwierzęta znikają. Padła też informacja, że może pan brać za to pieniądze.
Ojciec spojrzał na Bożenę, potem na funkcjonariusza.
— Pieniądze? To ciekawe.
— My tylko chcemy wyjaśnić sprawę — odpowiedział policjant spokojnie.
Miałem pięćdziesiąt dwa lata, a mimo to poczułem się jak chłopak, który nagle odkrył, że o własnym ojcu wie mniej niż sąsiedzi. Mieszkałem trzy godziny drogi od niego, miałem żonę, pracę i dorosłe dzieci. Przyjeżdżałem na święta, na imieniny, czasem latem pomagałem przy domu. Garażu z boku budynku prawie nie dotykałem.
Od lat słyszałem stamtąd szczekanie. Raz było przez kilka tygodni, innym razem tylko przez kilka dni. Potem robiło się cicho. Ojciec kupował karmę w osiedlowym sklepie zoologicznym, stare koce brał od znajomej z domu opieki, a kiedy pytałem, po co mu kolejne miski, odpowiadał:
— Przydadzą się.
Nie drążyłem. Jako dziecko bałem się obcych psów po tym, jak dwa duże kundelki pogoniły mnie pod szkołą. Tata o tym pamiętał i nigdy nie namawiał mnie, żebym zaglądał do garażu.
Policjant poprosił, żeby ojciec go otworzył. Bożena stała przy płocie z miną osoby, która już zna zakończenie całej historii.
Tata wyjął pęk kluczy z szuflady w przedpokoju. Po drodze poprawił jeszcze wycieraczkę przy drzwiach, jakby ważniejsze było, żeby leżała równo. Potem przekręcił zamek i podniósł ciężką bramę.
W środku nie było ani brudu, ani klatek ustawionych jedna na drugiej. Garaż bardziej przypominał prosty, bardzo czysty psi pokój. Przy ścianach stały niskie drewniane boksy z legowiskami. Każdy miał miskę, koc i małą tabliczkę z imieniem. Na regale leżały ręczniki, leki, szczotki i plastikowe pojemniki opisane markerem.
Starszy policjant wszedł pierwszy. Zatrzymał się przy ścianie ze zdjęciami.
Było ich kilkadziesiąt. Stare psy, głównie siwe wokół pyska, niektóre z mętnymi oczami. Pod fotografiami ojciec zapisywał daty i krótkie informacje: „adoptowana po ośmiu miesiącach”, „został do końca”, „bała się burzy”, „jadł tylko z ręki”.
— Co to jest? — zapytałem.
Tata nie odpowiedział od razu. Wziął z półki pustą miskę i przejechał palcem po jej brzegu.
— Schronisko czasem dzwoni — powiedział. — Albo fundacja. Biorę te, których nikt nie chce. Stare, chore, po operacjach. Czasem są u mnie miesiąc, czasem tydzień.
— A potem?
Spojrzał na mnie tak, jakby odpowiedź była oczywista.
— Jak znajdzie się człowiek, jadą do domu. Jak się nie znajdzie, zostają tutaj.
Bożena, stojąca za policjantem, odezwała się ciszej:
— Ale przecież te psy znikały.
Ojciec położył miskę na półce.
— Bo część ktoś adoptował. A część umarła, pani Bożeno. Miały po czternaście, piętnaście lat. Niektóre przyjeżdżały już z diagnozą i lekami na kilka dni.
Wtedy policjant zapytał o pieniądze. Tata westchnął i wyjął z metalowej szafki teczkę. Były tam rachunki od weterynarza, potwierdzenia przelewów do schroniska, faktury za karmę i kartki z rozpisanymi lekami. Wszystko płacił ze swojej emerytury i oszczędności po sprzedaży starego samochodu.
— Nikt panu nie płaci? — upewnił się funkcjonariusz.
— Czasem fundacja odda za leki. Najczęściej nie. Ale ja też nikomu rachunku nie wystawiam.
Na końcu garażu stało jedno legowisko bez imienia. Nad nim wisiało zdjęcie mamy. Zrobione w naszej kuchni wiele lat wcześniej, chyba podczas ostatniej Wigilii, kiedy byliśmy jeszcze wszyscy razem. Mama miała fartuch w drobne kwiaty i trzymała półmisek pierogów.
Podszedłem bliżej.
— Dlaczego jej zdjęcie jest tutaj?
Ojciec usiadł na taborecie przy stole warsztatowym.
— Po śmierci twojej mamy dom był za cichy. Pierwszego psa wziąłem pół roku później. Starą sukę po operacji. Miała zostać na dwa tygodnie. Była siedem miesięcy.
Pamiętałem tamten czas inaczej. Wydawało mi się, że tata po prostu zamknął się w sobie. Przyjeżdżałem, jadłem z nim niedzielny obiad, sprawdzałem rachunki, czasem jechałem z nim na cmentarz. Pytałem, czy czegoś potrzebuje, a on zawsze mówił, że nie.
Nie pytałem, co robi wieczorami, kiedy odjeżdżałem.
Policjanci obejrzeli dokumenty i porozmawiali jeszcze chwilę z ojcem. Starszy z nich zamknął teczkę i powiedział, że w zgłoszeniu nie widzi niczego, co potwierdzałoby podejrzenia sąsiadów. Bożena schowała telefon do kieszeni.
— Stasiu, ja naprawdę nie wiedziałam — zaczęła.
Ojciec poprawił koc w jednym z legowisk.
— Mogła pani zapytać.
Nie powiedział tego ostro. Właśnie dlatego nikt nie miał już nic do dodania.
Kiedy wszyscy wyszli, zostałem z nim w garażu. Otworzyłem jeden z zeszytów. Zapisywał w nich godziny leków, apetyt, wizyty u weterynarza, nawet to, który pies lubił spać przy włączonym radiu. Na ostatniej stronie była lista wydatków na kolejny miesiąc i dopisek: „Misia — możliwe, że przyjedzie w czwartek”.
— Czemu mi nigdy nie powiedziałeś? — zapytałem.
Ojciec wzruszył ramionami.
— Masz swoje życie.
— To nie jest odpowiedź.
— A pytałeś?
Nie miałem na to dobrej odpowiedzi.
Po południu zadzwoniłem do żony. Powiedziałem, że zostanę kilka dni dłużej. Chciała wiedzieć, czy z tatą jest coś nie tak.
— Nie — odpowiedziałem. — Właśnie pierwszy raz od dawna mam wrażenie, że jest z nim wszystko w porządku.
W czwartek rzeczywiście przyjechała Misia, mała, szara kundelka z siwym pyskiem i tabletkami na serce w foliowej torebce. Stałem przy drzwiach garażu, trochę sztywny, kiedy ojciec odpiął jej smycz.
— Nie musisz jej dotykać — powiedział.
— Wiem.
Ukucnąłem jednak i wyciągnąłem dłoń. Misia powąchała palce, potem położyła się obok mojego buta. Ojciec nic nie powiedział. Poszedł do kuchni nastawić wodę na herbatę, a ja zostałem z nią na podłodze, pod ścianą pełną imion, o których przez tyle lat nie miałem pojęcia.
