Miałem wtedy trzydzieści osiem lat i od niespełna miesiąca byłem wdowcem. Dziś mam pięćdziesiąt trzy i nadal pamiętam tamto sobotnie przedpołudnie lepiej niż wiele późniejszych, ważniejszych dni. Stałem na parkingu galerii handlowej w Łodzi, z jedną ręką na wózku, a drugą szukałem w telefonie wiadomości głosowej od Marty.
Nagrała ją jeszcze w szpitalu, kilka dni przed porodem. Przypominała mi, żebym kupił dziewczynkom pajacyki na suwak, bo przy nocnym przewijaniu zatrzaski doprowadzą nas do szału. Chciała żółte, nie różowe. „Niech chociaż ubranka nie wyglądają jak lukier na torcie” — żartowała.
Marta zmarła po porodzie. Zostałem z Zosią i Hanią, dwoma maleńkimi dziećmi, wypisem ze szpitala, torbą leków, dokumentami do ZUS-u i rachunkiem z zakładu pogrzebowego, którego długo nie potrafiłem schować do szuflady. Teściowa mieszkała po drugiej stronie miasta i pomagała, ile mogła, ale tamtego dnia po raz pierwszy zabrałem córki gdzieś sam.
Pajacyki znalazłem szybko. Kiedy wkładałem drugą paczkę do koszyka, Hania zaczęła płakać. Chwilę później dołączyła Zosia. Sprawdziłem pieluchę i od razu wiedziałem, że zakupy mogą poczekać.
W męskiej toalecie nie było przewijaka. Obejrzałem ściany dwa razy, jakbym za pierwszym razem mógł go przeoczyć. Mężczyzna przy umywalce powiedział, że też niedawno przewijał syna na kolanach, bo stolik zabrano do naprawy.
Wyszedłem na korytarz i podszedłem do ochroniarza.
„Gdzie jest pokój dla rodzica z dzieckiem?”
Spojrzał na wózek i skrzywił się ze współczuciem.
„Ten tutaj jest zamknięty. Awaria instalacji. Drugi jest przy strefie restauracyjnej.”
„Daleko?”
„Z takim tłumem z dziesięć minut.”
Dziesięć minut z dwoma trzytygodniowymi niemowlętami potrafi trwać dłużej niż godzina. Hania miała mokry pajacyk, Zosia płakała już tym cienkim, urywanym głosem, który znałem z nocy. Obok była damska toaleta. Na drzwiach widniał znak z przewijakiem.
Stanąłem przed wejściem i powiedziałem głośno, że jestem ojcem z dwiema małymi córkami, że w męskiej toalecie nie ma przewijaka i że wejdę tylko na chwilę. Nikt nie odpowiedział. W środku przy umywalkach nikogo nie było.
Położyłem Hanię na przewijaku i zacząłem ją rozbierać. Mówiłem do niej cicho, tak jak uczyła mnie Marta. Twierdziła, że dzieci uspokaja znajomy głos, nawet jeśli dorosłemu wydaje się, że mówi do kogoś, kto niczego jeszcze nie rozumie.
Wtedy weszła kobieta w jasnym płaszczu. Miała może pięćdziesiąt kilka lat, starannie ułożone włosy i papierową torbę z drogiego sklepu.
„Pan chyba pomylił drzwi.”
Wyjaśniłem sytuację, nie odrywając rąk od pieluchy.
„To jest toaleta dla kobiet.”
„Wiem. Zaraz wyjdę. Muszę jeszcze przewinąć drugą córkę.”
Podeszła bliżej.
„Nie życzę sobie, żeby mężczyzna tu przebywał.”
Poprosiłem, żeby dała mi dwie minuty. Hania właśnie przestała płakać, a Zosia czekała w wózku.
Kobieta spojrzała na obie i westchnęła.
„Widać, że pan sobie nie radzi. Takie maleństwa powinny być z matką.”
Przez chwilę składałem brudną pieluchę, chociaż mogłem po prostu wyrzucić ją do kosza. Potrzebowałem zająć ręce czymś prostym.
„Ich mama nie żyje” — powiedziałem. „Zmarła po porodzie.”
Kobieta spuściła wzrok, ale tylko na moment.
„To przykre, ale przepisy są przepisami.”
Nie wiedziałem, o jakich przepisach mówi. Wiedziałem tylko, że Zosia miała mokre ubranie. Położyłem Hanię w wózku i wyjąłem siostrę.
Wtedy kobieta zadzwoniła po ochronę.
Na korytarzu zrobiło się zamieszanie. Ktoś zajrzał do środka, ktoś inny stanął przy drzwiach. Kobieta mówiła głośno, że obcy mężczyzna odmawia opuszczenia damskiej toalety. Nie podniosłem głosu. Zapinałem Zosi pajacyk i pilnowałem, żeby Hania nie zsunęła kocyka z twarzy.
Kiedy wyszedłem, czekał już ten sam ochroniarz. Obok niego stała kierowniczka galerii.
„To ten pan” — powiedziała kobieta. „Powinniście wezwać policję.”
Ochroniarz spojrzał na mnie.
„To ja mu powiedziałem, że pokój rodzinny jest zamknięty. W męskiej toalecie też nie ma przewijaka.”
Kierowniczka zmarszczyła brwi.
„Czy uprzedził pan przed wejściem?”
Przytaknąłem.
Z tłumu odezwała się starsza pani.
„Uprzedził. Słyszałam. Przewijał dzieci, nic więcej.”
Kobieta w jasnym płaszczu zaczęła tłumaczyć, że chodzi o zasady i bezpieczeństwo. W połowie zdania ktoś powiedział za nią:
„Mamo, wystarczy.”
Odwróciła się. Stała tam młoda kobieta w zaawansowanej ciąży, obok niej mąż z torbami zakupów.
„Magda, nie wtrącaj się.”
„Słyszałam wszystko.”
Jej mąż odstawił torby pod ścianę.
„Ja też.”
Kobieta próbowała mówić dalej, ale córka nie dała jej skończyć.
„Za dwa miesiące urodzę. Jeśli coś mi się stanie, Tomasz ma być dla naszego dziecka rodzicem, a nie człowiekiem, któremu ktoś łaskawie pozwala pomóc.”
Matka pobladła.
„Nie mów takich rzeczy.”
Magda poprawiła pasek torebki na ramieniu.
„A dlaczego? Ten pan właśnie stracił żonę. Zamiast zapytać, czy potrzebuje pomocy, zrobiłaś mu awanturę przy dwóch niemowlętach.”
Tomasz milczał chwilę, potem dodał spokojnie:
„I proszę potem nie mówić przy naszym dziecku, że ojciec jest od wożenia wózka, a matka od całej reszty.”
Wokół zrobiło się ciszej. Nie była to przyjemna cisza. Kobieta patrzyła raz na córkę, raz na mnie, jakby dopiero teraz zobaczyła, że podtrzymuję głowę jednego dziecka brodą, bo drugą ręką poprawiam koc drugiemu.
Kierowniczka galerii przeprosiła mnie i zaprosiła do pokoju pracowniczego, gdzie był stół, krzesło i umywalka. Powiedziała też, że brak przewijaka w męskiej toalecie zostanie zgłoszony administracji. Tomasz poprosił o numer zgłoszenia, żeby sprawdzić później, czy sprawa nie zniknie między jednym działem a drugim.
Kobieta w płaszczu nie przeprosiła od razu. Dopiero kiedy jej córka ruszyła w stronę wyjścia, powiedziała cicho:
„Nie wiedziałam o pana żonie.”
Poprawiłem Hani czapeczkę.
„Nie musiała pani wiedzieć.”
Nie powiedziałem nic więcej.
W pokoju pracowniczym nakarmiłem dziewczynki. Magda zajrzała jeszcze na chwilę, bo znalazła przy toalecie paczkę chusteczek, która wypadła mi z torby. Postawiła ją na stole i powiedziała tylko: „Proszę trzymać się z małymi”. Potem wyszła do męża.
Przed powrotem do domu kupiłem żółte pajacyki. Wieczorem, kiedy teściowa przyszła z rosołem w słoiku i została na godzinę przy dziewczynkach, wyprałem je razem z resztą dziecięcych rzeczy. Rachunek z zakładu pogrzebowego nadal leżał wtedy na kredensie, obok aktu zgonu Marty i dokumentów dotyczących zasiłku.
Następnego ranka ubrałem Zosię i Hanię na żółto. Położyłem je obok siebie w łóżeczku i zrobiłem zdjęcie telefonem.
Przez kilka sekund miałem odruch, żeby wysłać je Marcie.
Zamiast tego wysłałem je jej mamie. Po chwili zadzwoniła i zapytała, czy przyjedziemy w niedzielę na obiad.
Spojrzałem na dziewczynki i powiedziałem, że przyjedziemy.
