Brat zabrał mi żonę, a rok później przywiozła teczkę dokumentów

Miałem wtedy pięćdziesiąt trzy lata i nie byłem człowiekiem, którego łatwo wyciąga się z domu jednym zdaniem. Przez ostatni rok zdążyłem nauczyć się żyć sam w mieszkaniu, które wcześniej należało do nas obojga. Zniknęły jej książki z parapetu, zielony kubek z kuchni i płaszcz wiszący zawsze najbliżej drzwi. Zostało tylko kilka zdjęć schowanych w dolnej szufladzie kredensu, bo nie miałem odwagi ich wyrzucić.

— Jeśli chodzi o rozwód, wszystko jest załatwione — powiedziałem.

Marta pokręciła głową.

— Chodzi o firmę po twoim ojcu. I o Krzyśka.

Po śmierci taty odziedziczyliśmy z bratem halę na obrzeżach Radomia i udziały w niewielkiej firmie, którą ojciec prowadził prawie trzydzieści lat. Ja pracowałem jako kierownik utrzymania ruchu w zakładzie produkcyjnym i nie chciałem rzucać swojej pracy. Krzysiek od lat siedział z tatą w interesie, więc został prezesem, a ja podpisywałem dokumenty, które podsuwał mi raz na kilka miesięcy. Marta, z zawodu księgowa, od początku mówiła, żebym tego nie robił bez czytania.

Trzy tygodnie po pogrzebie spotkaliśmy się u notariusza, żeby uporządkować spadek. Na stole leżał testament, odpis aktu zgonu i dokumenty dotyczące hali. Pamiętam bardziej rachunek za pogrzeb wystający mamie z torebki niż to, co mówiła notariusz. Krzysiek zapewniał wtedy, że zajmie się księgowością, ubezpieczeniem i sprawami w urzędzie, bo mama nie ma do tego głowy. Dałem mu szerokie pole działania, bo po chorobie ojca wszyscy byliśmy zmęczeni papierami i pieniędzmi.

Nie lubiłem, kiedy Marta miała rację.

Pierwszy raz zapytała mnie o firmowe przelewy kilka miesięcy przed naszym rozstaniem. Siedzieliśmy wtedy w kuchni u mamy po niedzielnym obiedzie. Mama kroiła sernik, Krzysiek wyszedł na balkon odebrać telefon, a Marta położyła obok mojego talerzyka kartkę z trzema numerami faktur.

— Wiesz, co to za dostawca? — zapytała.

Wzruszyłem ramionami. Powiedziałem, że brat zna firmę lepiej, a ona niepotrzebnie szuka problemów. Marta złożyła kartkę na pół i schowała do torebki. Mama udawała, że zajmuje ją kawa, ale później przy zlewie powiedziała tylko: „Ojciec też zawsze wierzył Krzyśkowi bardziej, niż powinien”.

Dwa miesiące później Marta oznajmiła, że odchodzi.

Nie było awantury. Postawiła walizkę przy drzwiach, sprawdziła, czy zakręciła gaz, i powiedziała, że przez jakiś czas nie może mi wszystkiego wyjaśnić. Dziesięć minut później pod blok podjechał samochód Krzyśka. To wystarczyło.

Potem dowiedziałem się od kuzynki, że Marta pracuje w jego firmie na pełny etat i mieszka w służbowym mieszkaniu nad magazynem. Krzysiek przestał odbierać moje telefony. Kiedy wreszcie spotkałem go przy grobie ojca na Wszystkich Świętych, poprawiał znicz i nawet na mnie nie spojrzał.

— Tak wyszło — powiedział.

Te dwa słowa wystarczyły mi bardziej niż jakiekolwiek wyjaśnienia. W styczniu złożyliśmy pozew rozwodowy. Nie walczyłem o nic poza spokojem, a gdy adwokatka pytała, czy na pewno nie chcę jeszcze porozmawiać z żoną, odpowiedziałem, że rozmowy są potrzebne wtedy, kiedy ludzie mają sobie coś uczciwego do powiedzenia.

Rok później siedziałem obok Marty w małej kancelarii prawnej niedaleko sądu rejonowego. Na stole stała woda w szklanej karafce, obok leżały dwa segregatory i wydruk z księgi wieczystej naszej hali. Prawniczka, mecenas Sokołowska, przesunęła w moją stronę plik papierów.

Na początku widziałem tylko liczby. Potem zobaczyłem nazwy firm, których nie znałem, powtarzające się faktury i przelewy na konto spółki należącej do dawnego kolegi Krzyśka. Były też uchwały wspólników z podpisem podobnym do mojego.

Tyle że ja ich nigdy nie podpisywałem.

— Od kiedy? — zapytałem.

— Od ponad trzech lat — odpowiedziała mecenas. — Łączna kwota, którą udało się udokumentować, przekracza czterysta tysięcy złotych. Są też zobowiązania podatkowe, które próbował przerzucić na spółkę.

Spojrzałem na Martę. Siedziała z dłońmi złożonymi na kolanach.

— Wiedziałaś?

— Podejrzewałam. Potem zaczęłam sprawdzać.

Okazało się, że te trzy faktury z kuchni u mamy były początkiem. Marta znalazła kolejne niezgodności, ale pamiętała, jak przez całe życie usprawiedliwiałem brata. Kiedyś spłaciłem za niego kredyt, innym razem przekonałem ojca, żeby nie wyrzucał go z firmy po zniknięciu pieniędzy z kasy. Była pewna, że gdyby powiedziała mi od razu, pojechałbym do Krzyśka z pytaniem, zanim ktokolwiek zabezpieczy dokumenty.

Miała rację także w tym.

Przyjęła więc jego propozycję prowadzenia księgowości. Po naszym rozstaniu zamieszkała w pustym mieszkaniu należącym do firmy, bo Krzysiek chciał mieć ją pod ręką. Nie prostowała plotek o ich romansie. Jemu odpowiadało, że rodzina tak myśli, bo wtedy łatwiej było mu przedstawiać mnie jako obrażonego byłego męża, który nie interesuje się firmą.

— Spałaś z nim? — zapytałem w końcu.

Marta spojrzała na mnie pierwszy raz od kilku minut.

— Nie. Nigdy.

Prawniczka otworzyła drugi segregator. Były tam kopie maili, zestawienia z banku, notatki księgowej i potwierdzenie złożenia zawiadomienia do prokuratury. Krzysiek został już przesłuchany. Część dokumentów zabezpieczono w biurze, a dostęp do firmowego rachunku ograniczono.

— Mogłaś mi powiedzieć wcześniej — powiedziałem.

— Próbowałam na początku. Nie chciałeś słuchać. Potem już nie mogłam ryzykować, że do niego pojedziesz.

— Pozwoliłaś mi myśleć najgorsze.

— Wiem.

Nie przepraszała w sposób, który miałby mnie zmusić do wybaczenia. Siedziała spokojnie, zmęczona, starsza niż rok wcześniej. Powiedziała tylko, że nie zrobiła tego po to, żeby odzyskać małżeństwo. Chciała, żebym wiedział, dlaczego zniknęła i dlaczego zgodziła się, by cała rodzina uznała ją za kobietę, która odeszła z bratem męża.

Kilka tygodni później spotkaliśmy się jeszcze raz u mamy. Krzysiek nie przyszedł. Mama wyjęła z kredensu stare zdjęcie, na którym obaj z bratem siedzieliśmy z ojcem na działce, umazani ziemią po sadzeniu porzeczek. Położyła je na stole, ale nikt nie miał ochoty go komentować.

Marta wypiła herbatę i pomogła mamie zebrać talerzyki po cieście. Kiedy wychodziła, zatrzymała się przy drzwiach.

— Oddam ci jeszcze klucze do mieszkania — powiedziała.

— Zostaw. Dzisiaj nie musimy wszystkiego kończyć.

Położyła je na komodzie obok kluczy mamy i wyszła. Przez chwilę słyszałem jej kroki na klatce schodowej, potem trzasnęły drzwi na dole. Mama zaczęła wycierać stół, choć był czysty, a ja stałem przy oknie i patrzyłem na dwa klucze leżące obok siebie.