O wpół do szóstej rosół miał już na powierzchni cienką skórkę, a ja po raz trzeci poprawiałam serwetki. Nakryłam dla siedmiu osób, choć w kuchni ledwie mieściło się sześć krzeseł. Dodatkowe przyniosłam rano od sąsiadki z pierwszego piętra. Powiedziała, żebym nie oddawała ich tego samego dnia, bo po urodzinach człowiek powinien mieć spokój.
Moje dzieci miały przyjechać na szesnastą. Sześcioro: Andrzej, Michał, Piotr, Łukasz, Karolina i najmłodszy Tomek. Każde obiecywało, że tym razem nie będzie pośpiechu. Upiekłam schab ze śliwką, zrobiłam dwie miski sałatki jarzynowej i wyjęłam z kredensu talerze po mamie, których używałam tylko na Wigilię i większe imieniny.
O szesnastej piętnaście wysłałam na naszej rodzinnej grupie krótką wiadomość: „Jedźcie spokojnie, obiad poczeka”. Przy imieniu Karoliny pojawiły się trzy kropki, ale zniknęły bez odpowiedzi. Pomyślałam, że pewnie prowadzi albo ucisza dzieci w samochodzie.
Mieszkałam wtedy sama w trzypokojowym mieszkaniu w Płońsku. Ich ojciec odszedł, gdy Tomek miał dziewięć lat. Najpierw mówił, że potrzebuje kilku tygodni, potem wynajął pokój w Warszawie, a po roku przysłał pocztą dokumenty rozwodowe. Alimenty wpłacał nierówno. Na rozprawach w sądzie rejonowym powtarzał, że ma gorszy okres, jakby mój okres z sześciorgiem dzieci był zawsze dobry.
Nie uważałam się za bohaterkę. Pracowałam w księgowości spółdzielni mieszkaniowej, brałam dodatkowe zlecenia i nauczyłam starsze dzieci, żeby odkładały paragony do metalowego pudełka po herbacie. W domu było głośno, ciasno i zwyczajnie. Ktoś ciągle szukał zeszytu, ładowarki albo legitymacji szkolnej. Wieczorem zostawały stosy kubków i drzwi od łazienki, które nigdy się porządnie nie domykały.
Kiedy dzieci się wyprowadziły, cisza początkowo wydawała mi się luksusem. Po kilku latach zaczęła przypominać pusty pokój, do którego nikt nie ma powodu zaglądać.
O siedemnastej zadzwoniłam do Andrzeja. Włączyła się poczta głosowa. Michał nie odebrał, Piotr odrzucił połączenie, a u Karoliny telefon dzwonił tak długo, aż sama się rozłączyłam. Najbardziej martwił mnie Tomek. Od dziecka robił wszystko na ostatnią chwilę i zawsze uważał, że jedno „zaraz” załatwia sprawę.
Niedzielę wcześniej siedział w tej samej kuchni i jadł sernik prosto z blachy. Zapytałam, czy nadal pracuje w hurtowni budowlanej.
— Na razie tak — odpowiedział, nie patrząc na mnie.
— A ten kurs w Legionowie?
Odstawił widelec na talerzyk.
— Mamo, nie zaczynaj. Jak będzie o czym mówić, to powiem.
Od pół roku coś przede mną ukrywał. W szufladzie w przedpokoju znalazłam kiedyś kopertę z Komendy Głównej Policji, ale zanim zdążyłam zapytać, zabrał ją i powiedział, że pomaga koledze w formalnościach. Nie uwierzyłam, jednak nie chciałam naciskać. Po ojcu miał zwyczaj znikać, kiedy czuł, że ktoś czegoś od niego oczekuje.
O osiemnastej schowałam mięso do piekarnika, żeby nie wyschło. O dziewiętnastej zapaliłam świeczki na torcie z osiedlowej cukierni. O dwudziestej je zgasiłam, bo wosk zaczął kapać na lukier.
Nie płakałam. Zbierałam ze stołu rzeczy, które mogły się zepsuć. Sałatkę wstawiłam do lodówki, rosół przelałam do garnka, a czyste kieliszki ustawiłam z powrotem w kredensie. Na stole zostały talerze, serwetki i koperta z polisą mieszkaniową, którą listonosz przyniósł rano. Nie chciało mi się jej odkładać.
Kilka minut po dwudziestej ktoś zapukał do drzwi. Nie zadzwonił domofonem. Pukanie było mocne i krótkie.
Na klatce stał młody policjant. Czapkę trzymał pod pachą, a w drugiej dłoni miał złożoną kartkę.
— Pani Teresa Maj?
Oparłam dłoń o framugę.
— Co się stało?
Nie odpowiedział od razu. Podał mi kartkę. Na zewnętrznej stronie widniało moje imię zapisane pismem Tomka.
„Mamo, ubierz płaszcz i pojedź z panem Pawłem. Proszę, nie dzwoń teraz do nikogo. Wszystko ci wyjaśnię”.
Przeczytałam dwa razy. Potem weszłam do kuchni i wyłączyłam piekarnik, choć był już wyłączony. Policjant czekał przy drzwiach. Powiedział tylko, że Tomek jest bezpieczny i że jedziemy niedaleko. To zdanie powinno mnie uspokoić, ale nie uspokoiło.
Pojechaliśmy prywatnym samochodem. Młody mężczyzna przedstawił się jako Paweł Zawadzki i powiedział, że zna Tomka ze szkolenia. Gdy pytałam, dlaczego żadne z dzieci nie odbiera telefonu, zaciskał dłonie na kierownicy i odpowiadał, że obiecał niczego nie zdradzać.
Zatrzymaliśmy się przed miejskim domem kultury. Na parkingu rozpoznałam samochód Andrzeja, potem granatową skodę Karoliny i stare kombi Michała. W oknach sali na parterze było ciemno, ale zza drzwi dochodziły przytłumione głosy.
Kiedy weszłam, zapaliły się światła. Dzieci, wnuki i moja siostra krzyknęli „sto lat”, jednak ucichli, zanim skończyli. Musieli zobaczyć moją twarz.
Na ścianie wisiał papierowy napis z liczbą pięćdziesiąt pięć. Na stołach stały półmiski, ciasto i termosy z kawą. Karolina pierwsza podeszła do mnie.
— Mamo, to miała być niespodzianka.
— Cztery godziny siedziałam przy stole — powiedziałam. — Nikt nie mógł napisać jednego zdania?
Andrzej spojrzał na Michała. Piotr zaczął tłumaczyć, że Tomek miał zabrać mnie z domu o siedemnastej, ale spóźnił się z uroczystości w Legionowie. Wtedy drzwi za mną znów się otworzyły.
Tomek wszedł w policyjnym mundurze. Nie uśmiechał się. Wyglądał poważniej niż tydzień wcześniej przy serniku, choć włosy nadal sterczały mu nad lewym uchem.
— Zostałem przyjęty do służby — powiedział. — Dzisiaj złożyliśmy ślubowanie.
Sięgnęłam do jego rękawa i poprawiłam niewidoczny pyłek. Dopiero potem zapytałam, dlaczego przez pół roku kłamał.
Tomek spuścił wzrok.
— Bałem się, że nie przejdę badań albo egzaminów. Nie chciałem, żebyś znowu musiała mówić ludziom, że twój syn coś zaczął i nie skończył.
— Nigdy nie mówiłam o tobie w ten sposób.
— Tata mówił.
W sali zrobiło się cicho. Starsze dzieci wiedziały więcej o rozmowach z ojcem, niż mi opowiadały. Karolina przestawiała filiżanki, choć stały równo. Andrzej odsunął krzesło i usiadł, jakby nagle zabrakło mu siły.
Powiedziałam Tomkowi, że jestem dumna, ale nie za cenę czterech godzin strachu. Jego koledze również powiedziałam, że mundur przy drzwiach samotnej matki nie jest dobrym elementem niespodzianki. Przyjął to bez tłumaczenia i przeprosił.
Nie wróciliśmy tego wieczoru do dawnego gwaru. Jedliśmy obiad z domu kultury, a mój schab został w mieszkaniu. Dzieci siadały obok mnie po kolei, jakby każde chciało odbyć własną, krótką rozmowę. Usłyszałam kilka razy, że wszystkim wydawało się, iż ktoś inny do mnie zadzwoni.
Przed północą Tomek odwiózł mnie do domu. W kuchni nadal stało siedem nakryć. Zdjął mundurową kurtkę, zawiesił ją na oparciu krzesła i bez pytania zaczął zbierać talerze.
— Zostaw — powiedziałam. — Jutro się tym zajmę.
— Jutro mam wolne. Przyjdę rano.
Włożył rosół do lodówki, a tort przykrył metalową miską, bo nie znalazł odpowiedniego pojemnika. Kiedy wychodził, położył na kredensie zdjęcie ze ślubowania. Nie było w ramce. Podparł je tylko cukiernicą, żeby się nie przewróciło.
Rano przyszedł kilka minut po dziewiątej, z jeszcze ciepłymi bułkami. Zaparzyłam herbatę w dużym dzbanku. Usiedliśmy przy stole, na którym zostały dwie czyste serwetki i ślady po wosku. Tomek pokroił tort, po czym odłożył telefon ekranem do dołu.
